Państwowa Inspekcja Pracy ma prawo kontrolować gospodarstwa rolne, ale zakres kontroli zależy od tego, czy rolnik jest pracodawcą. Nie każdy rolnik podlega pełnej kontroli BHP, jednak są sytuacje, w których Państwowa Inspekcja Pracy (PIP) może wkroczyć nawet do gospodarstwa indywidualnego.
Kluczowe jest, byś wiedział, że nielegalne zatrudnianie osób, nawet do prac sezonowych, to automatyczne włączenie pełnej kontroli PIP. W tym artykule wyjaśniamy, kiedy Twoje gospodarstwo może odwiedzić inspektor.
Rolnik, który nie zatrudnia pracowników na podstawie umowy o pracę, co do zasady nie podlega typowej kontroli PIP w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy. PIP nie może wymagać pełnej dokumentacji BHP, ocen ryzyka ani szkoleń, ponieważ taki rolnik nie jest pracodawcą.
Jeżeli rolnik angażuje osoby do pracy (przy zbiorach, obsłudze zwierząt, pracach polowych) bez żadnej umowy, formalnie jest to nielegalne zatrudnienie.
⚠️ Możliwe konsekwencje kontroli:
Nawet jeśli rolnik nikogo nie zatrudnia, kontrola może pojawić się wyjątkowo w przypadku:
Rolnik, który zatrudnia pracowników na umowę o pracę, pomocników sezonowych, lub korzysta z osób wykonujących pracę podporządkowaną – staje się pracodawcą. Jego gospodarstwo podlega pełnej kontroli PIP, tak jak każde inne miejsce pracy.
Rolnik – pracodawca musi spełnić wszystkie obowiązki BHP zgodnie z Kodeksem pracy i rozporządzeniami.
To jedno z najczęstszych pytań rolników. Mimo iż umowa zlecenie nie jest umową o pracę, to nie zwalnia Cię z obowiązków w zakresie BHP.
W Kodeksie pracy i w przepisach BHP nie liczy się rodzaj umowy, lecz fakt, że ktoś wykonuje pracę na rzecz rolnika.
Jeśli rolnik zatrudnia kogokolwiek na umowę zlecenie – podlega kontroli PIP w zakresie BHP. W praktyce oznacza to obowiązek zapewnienia zleceniobiorcy:
PIP w trakcie kontroli nie pyta „jaką masz umowę?”, lecz „czy ktoś wykonuje pracę na Twoją rzecz?”.
Jeśli tak – rolnik odpowiada za bezpieczeństwo tak samo jak pracodawca.
Rolnicy często błędnie zakładają, że:
To nieprawda – PIP podczas kontroli nakłada kary również na pracodawców, którzy nie zapewnili BHP zleceniobiorcom, a nie tylko pracownikom etatowym.
Jesteś rolnikiem-pracodawcą (lub zleceniodawcą)? Uporządkuj BHP!
